అమరావతి ‘చట్ట బద్ధత ‘ కోసం ఏమి చేయబోతున్నారు ?

by Ram Maddipati | May 14, 2025 | ఆంధ్రప్రదేశ్

సురక్షితమైన పరిపాలనా భవిష్యత్తు కోసం భవిష్యత్ లో ఆటంకాలు తలెత్తకుండా అమరావతి సేఫ్ కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రయత్నం

అమరావతికి చట్టపరమైన శాశ్వతత్వాన్ని పొందేందుకు వ్యూహాత్మక ప్రయత్నాన్ని ఈ చర్య ప్రతిబింబిస్తుంది, రాష్ట్ర స్వయంప్రతిపత్తి మరియు పరిపాలనా స్థిరత్వాన్ని సాధించడం మధ్య సున్నితమైన సమతుల్యతను ప్రతిబింబిస్తుంది .

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధానిపై సుదీర్ఘ చర్చ కొత్త అధ్యాయంలోకి ప్రవేశించింది, అమరావతిని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఏకైక రాజధానిగా ఉంచడానికి ” ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014” ను సవరించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరినట్లు సమాచారం.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (APCRDA) చట్టం, 2014, సెక్షన్ 3లో వివరించిన విధంగా నోటిఫికేషన్ ద్వారా రాజధాని ప్రాంతాన్ని ప్రకటించడానికి రాష్ట్రానికి ఇప్పటికే అధికారం ఇస్తుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 162 ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి నిర్దిష్ట శాసన మద్దతు అవసరం లేకుండా రాష్ట్రాలు తమ రాజధానిని ఏర్పాటు చేసుకునే కార్యనిర్వాహక అధికారం ఉంది .

ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ విభజనను సులభతరం చేయడానికి రూపొందించబడిన పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, ప్రధానంగా ఆస్తి విభజన, బాధ్యతలు మరియు పరివర్తన ఏర్పాట్లను పరిష్కరించింది, వీటిలో హైదరాబాద్‌ను ఉమ్మడి రాజధానిగా తాత్కాలికంగా నియమించడం కూడా ఉంది.

మిగిలిన రాష్ట్ర రాజధానిని శాశ్వతంగా నిర్ణయించడానికి ఉద్దేశించబడలేదు. ఈ నేపథ్యంలో, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సవరణ కోసం చేసిన అభ్యర్థన, ఇప్పటికే ఉన్న రాష్ట్ర యంత్రాంగాలు తగినంతగా ఉన్నప్పుడు కేంద్ర జోక్యాన్ని కోరడం వల్ల కేంద్రానికి కొత్త చిక్కులు వచ్చి పడతాయన్న ప్రశ్నలు కూడా తలెత్తుతున్నాయి .

జగన్ దెబ్బకు అమరావతి విలవిల

2015 లో విభాజిత ఆంధ్రప్రదేశ్ కు రాజధానిగా అమరావతిని ప్రధాన ప్రతిపక్షంగా ఉన్న వైసీపీ అధినేత వైఎస్ జగన్మోహన్ రెడ్డి కూడా సమర్ధించారు. 2019లో అధికారంలోకి వచ్చిన నెలల వ్యవధిలోనే జగన్ . .. మూడు రాజధానుల నినాదాన్ని తెరపైకి తెచ్చారు . దీంతో అమరావతిని పాతరేసినట్లయింది . ఆ ప్రభావం ఇంకా కనిపిస్తూనే ఉంది . పెట్టుబడిదారుల్లో , అమరావతి రైతులలో , జనంలోనూ జగన్ భయం వెంటాడుతూనే ఉంది. జగన్ మరోమారు అధికారంలోకి రాడన్న భరోసా ఇస్తారా ? అంటూ పలువురు పారిశ్రామికవేత్తలే అడుగుతున్నారంటే పరిస్థితి ఏ విధంగా ఉందొ అర్ధం చేసుకోవచ్చు. కూటమి నేతలకు జగన్ అధికారంలోకి రాడన్న భరోసా ఉన్నా జనాన్ని నమ్మించలేరనే విషయం గమనించాలి .

మూడు రాజధానుల నమూనా కోసం గత వైసీపీ ప్రభుత్వం చేసిన ప్రతిపాదన – అమరావతిని శాసనసభ రాజధానిగా, విశాఖపట్నంను కార్యనిర్వాహక రాజధానిగా మరియు కర్నూలును న్యాయ రాజధానిగా ప్రతిపాదించారు . – విస్తృత నిరసనలు మరియు చట్టపరమైన సవాళ్లకు దారితీసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు 2022 తీర్పు అమరావతిని ఏకైక రాజధానిగా పునరుద్ఘాటించింది, రాష్ట్రానికి దాని రాజధాని విధులను మూడుగా విభజించే శాసన సామర్థ్యం లేదని ప్రకటించింది. అయినా అప్పటి సీఎం జగన్ తన మొండి వైఖరితో మూడు రాజధానుల ముచ్చటను వదలకపోగా . . మరింత బలంగా జనంలోకి తీసుకువెళ్లేందుకు యత్నించారు .

ముఖ్యమంత్రి ఎన్ చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలోని ప్రస్తుత ప్రభుత్వం, అమరావతి పట్ల తన నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించింది, జూన్ 2024లో నాయుడు రాష్ట్రానికి రాజధానిగానే ఉంటుందని ప్రకటించారు. ఈ మార్పు ప్రజలు మరియు పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఒక ఖచ్చితమైన అంశంగా సరిపోవడంలేదు . ఎందుకంటే దీనికి చట్టబద్దత లేదన్న డిబేట్ ఇంకా నడుస్తూనే ఉంది .

రెండవది, APCRDA చట్టం మరియు ఆర్టికల్ 162 కింద కార్యనిర్వాహక అధికారాలు అమరావతిని రాజధానిగా పేర్కొనడానికి చట్టపరమైన ఆధారాన్ని అందిస్తున్నప్పటికీ, ఈ నిర్ణయాన్ని కేంద్ర చట్టంలో పొందుపరచడం భవిష్యత్తులో విధానపరమైన తిరోగమనాలకు వ్యతిరేకంగా బలమైన కవచాన్ని అందిస్తుంది. పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టాన్ని సవరించడానికి పార్లమెంటరీ ఆమోదం అవసరం, దీని వలన తదుపరి మార్పు రాజకీయంగా మరియు విధానపరంగా సంక్లిష్టమైన ప్రయత్నంగా మారుతుంది.

ఇది రాష్ట్ర స్థాయి రాజకీయాల అస్థిరత నుండి అమరావతిని రక్షించగలదు, ముఖ్యంగా రాజధాని కోసం విభిన్న దృక్పథాలతో ప్రభుత్వాలను మార్చిన రాష్ట్ర చరిత్రను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే. ప్రపంచ బ్యాంకు మరియు ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు నుండి $1.6 బిలియన్ల నిధులతో అమరావతి అభివృద్ధి యొక్క ఇటీవలి పునరుద్ధరణ, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులను కొనసాగించడానికి స్థిరమైన చట్రం యొక్క అవసరాన్ని మరింత నొక్కి చెబుతుంది.

మూడవదిగా, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి రాష్ట్రం చేసిన విజ్ఞప్తి, అమరావతిని గ్రీన్‌ఫీల్డ్ రాజధానిగా చట్టబద్ధతను పెంచడానికి పార్లమెంటరీ చట్టం యొక్క అధికారాన్ని ఉపయోగించుకునే వ్యూహాత్మక ప్రయత్నాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. స్మార్ట్, స్థిరమైన పట్టణ కేంద్రంగా భావించబడిన ఈ నగరం, సింగపూర్ కన్సార్టియం రూపొందించిన మాస్టర్ ప్లాన్‌తో ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది.

అయితే, 2019 మరియు 2024 మధ్య ఈ ప్రాజెక్ట్ ఎదురుదెబ్బలను ఎదుర్కొంది, మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదన రైతులకు యాన్యుటీ చెల్లింపులను నిలిపివేయడానికి, భూమిలేని కుటుంబాలకు పెన్షన్‌లను రద్దు చేయడానికి మరియు ప్రపంచ బ్యాంకు వంటి కీలక అంతర్జాతీయ భాగస్వాములను ఉపసంహరించుకోవడానికి దారితీసింది.

ప్రధాని మోదీ కూడా హామీ ఇవ్వలేదు . .

మే 2025లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ అమరావతి పునర్ నిర్మాణ పనులు ప్రారంభించారు . ఆ సందర్బంలో అమరావతికి చట్టబద్దత అంశంపై అయన ఎటువంటి హామీ ఇవ్వలేదు . ఈ ప్రభావం కూడా రాజధాని అమరావతి అభివృద్ధిపై స్పష్టంగా కనిపిస్తుందన్నది కాదనలేని అంశం . ఇప్పటికీ ఏపీ బీజేపీలో జగన్మోహన్ రెడ్డి అనుకూల నేతలు ఉన్నారు . వారి ద్వారా జగన్ అమరావతిని ఎంతోకొంత ఇబ్బంది పెట్టగలరని ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కొంతమంది జనం ఇప్పటికీ అనుమానంగానే ఉన్నారు.ఈ విషయంలో చంద్రభాబు నాయుడు మాటల ద్వారా ఇచ్చే భరోసాను ప్రజలు నమ్మలేరు . దీనిపై కూటమి సర్కార్ పూర్తిస్థాయిలో చట్టబద్దతపై కేంద్రం నుంచి పూర్తిస్థాయి భరోసా తీసుకోవాలి . లేకపోతే చంద్రబాబు ఎన్ని చెప్పినా అమరావతి ఎక్కడవేసిన గొంగళి అక్కడే అన్న రీతిలోనే ఉంటుందని గుర్తించాలి