రష్యా నుంచి చౌకగా కొన్న ముడి చమురు భారత రిఫైనరీలకు, ముఖ్యంగా రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్, నయారా ఎనర్జీ వంటి ప్రైవేట్ సంస్థలకు వేల కోట్ల లాభాలను తెచ్చిపెడుతోంది . ..
ఉక్రెయిన్పై రష్యా దాడికి ప్రతిగా, పాశ్చాత్య దేశాలు మాస్కో ఆదాయాన్ని దెబ్బతీయడానికి కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలను విధించాయి. ఇందులో భాగంగా రష్యా సముద్రమార్గ చమురుపై బ్యారెల్కు $60 ధరల పరిమితిని విధించాయి. అయితే, ఈ ఆంక్షలను తప్పించుకోవడానికి రష్యా ఒక రహస్య మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. అదే “షాడో ఫ్లీట్“ (ఎలాంటి పర్మిట్లూ లేని “దొంగ” నౌకలు అనేక మోసపూరిత పద్ధతులను అనుసరిస్తాయి. ఈ నౌకల యజమానులు ఎవరో స్పష్టంగా తెలియకుండా ఉండేందుకు సంక్లిష్టమైన కంపెనీ నిర్మాణాలు, షెల్ కంపెనీలను ఉపయోగిస్తారు. పనామా, లైబీరియా, గాబన్ వంటి దేశాల జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. ఈ దేశాలలో నిబంధనలు చాలా సరళంగా ఉండటంతో, నౌకల తనిఖీ, భద్రతా ప్రమాణాల నుంచి తప్పించుకోవడం సులభం. ఈ నౌకలకు సరైన భీమా ఉండదు. పాశ్చాత్య భీమా కంపెనీలు ఆంక్షల కారణంగా సేవలు అందించవు. దీంతో, ప్రమాదం జరిగితే నష్టపరిహారం చెల్లించే నాథుడు ఉండడు. ఈ నౌకాదళంలోని చాలా ట్యాంకర్లు 15-20 ఏళ్లకు పైబడినవి. వాటి నిర్వహణ సరిగా లేకపోవడంతో ప్రమాదాలకు గురయ్యే అవకాశం ఎక్కువ. తమ కదలికలను దాచిపెట్టడానికి ఆటోమేటిక్ ఐడెంటిఫికేషన్ సిస్టమ్ (AIS) ట్రాన్స్పాండర్లను ఆపివేస్తాయి. సముద్రం మధ్యలో ఒక నౌక నుంచి మరో నౌకకు చమురును మార్చేసి చమురు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో తెలియకుండా చేస్తాయి.వందలాది పాత చమురు ట్యాంకర్లతో కూడిన ఈ రహస్య నెట్వర్క్ ద్వారా తన చమురును, ముఖ్యంగా భారత్, చైనా వంటి దేశాలకు అమ్ముతూ ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లో తన స్థానాన్ని నిలబెట్టుకుంటోంది.
ఈ క్రమం ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయాల్లో కొత్త ఉద్రిక్తతలకు, పర్యావరణ ప్రమాదాలకు దారితీస్తోంది.
పాశ్చాత్య దేశాలు రష్యా చమురును బహిష్కరించడంతో, భారత్, చైనాలు అతిపెద్ద కొనుగోలుదారులుగా అవతరించాయి. ముఖ్యంగా, యుద్ధానికి ముందు రష్యా నుంచి నామమాత్రంగా చమురు కొనుగోలు చేసిన భారత్, ఆంక్షల తర్వాత తన దిగుమతులను భారీగా పెంచుకుంది. రష్యా అందించిన తగ్గింపు ధరలను అందిపుచ్చుకుని, తన జాతీయ ప్రయోజనాలు, ఇంధన భద్రతను కాపాడుకుంటున్నామని భారత్ వాదిస్తోంది.
రష్యా నుంచి చౌకగా కొన్న ముడి చమురు భారత రిఫైనరీలకు, ముఖ్యంగా రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్, నయారా ఎనర్జీ వంటి ప్రైవేట్ సంస్థలకు వేల కోట్ల లాభాలను తెచ్చిపెట్టింది. ఈ సంస్థలు చౌక చమురును శుద్ధి చేసి, పెట్రోలియం ఉత్పత్తులను అధిక ధరలకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో, ముఖ్యంగా రష్యాపై ఆంక్షలు విధించిన యూరప్ దేశాలకే ఎగుమతి చేశాయి. ప్రభుత్వం కూడా ఈ లాభాలపై “విండ్ఫాల్” పన్నుల రూపంలో ఆదాయం పొందింది. అయితే, ఈ ప్రయోజనాలు దేశీయ వినియోగదారులకు చేరలేదు. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గలేదు.
ఈ నీడల నౌకాదళం సముద్ర పర్యావరణానికి పెను ముప్పుగా మారింది. పాత నౌకలు, సరైన నిర్వహణ లేకపోవడం, భీమా సౌకర్యం కొరవడటంతో ప్రమాదాలు సర్వసాధారణమయ్యాయి.రెండు “దొంగ” నౌకలు నల్ల సముద్రంలో డిసెంబర్ 2024 న తుఫానులో చిక్కుకుని ముక్కలవ్వడంతో భారీగా చమురు సముద్రంలో కలిసి, తీవ్ర పర్యావరణ నష్టం జరిగింది.
2024 మార్చి లో రష్యా నుంచి భారత్కు వస్తున్న ‘ఇన్నోవా’ అనే ట్యాంకర్ స్కాట్లాండ్ తీరంలో 23 కిలోమీటర్ల పొడవున చమురును కక్కేసింది.
2024 ఫిబ్రవరిలో ఇటలీ తీరంలో ‘అరుణా గుల్కే’ అనే నౌక 47 కిలోమీటర్ల మేర చమురును చిమ్మింది.
మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ సమీకరణాలు
రష్యా చమురు వాణిజ్యం ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది. భారత్ రష్యా నుంచి చమురు కొనడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన అమెరికా, భారతీయ ఎగుమతులపై భారీ సుంకాలను విధించింది. ఇది దశాబ్దాలుగా బలపడుతున్న ఇరు దేశాల వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని దెబ్బతీసింది. ఈ పరిణామాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను రెండుగా చీలుస్తున్నాయని, డాలర్ ఆధిపత్యానికి సవాలు విసురుతూ బ్రిక్స్ పే (BRICS Pay) వంటి ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపుల వ్యవస్థలు పుట్టుకొస్తున్నాయని చెప్పడంలో ఎలాంటి సందేహం అక్కర్లేదు .
